MİZAÇ (HUY, TABİAT), KİŞİLİK VE KARAKTER
Modern zamanlarda ortaya çıkan ilimlere karşı peşin hükümlü olmamalıyız. Şayet nefsimizi terbiye etme yolunda ve kendimizi geliştirme hususunda bize katkısı varsa Kur’an ve Sünnet süzgecinden geçirmeli, değerlerimize uygunsa istifade etmeliyiz.
Bugün, mizaç (huy, tabiat), kişilik ve karakter kavramlarını ele alacağız inşallah. Kişinin öncelikle kendi mizacını (huy, tabiat), kişiliğini ve karakterini bilmesi, kendisini daha iyi tanımasına; yakınlarının ve çevresindeki insanların yapısal özelliklerini bilmesi de insanlarla daha doğru iletişim kurup anlaşmasına vesiledir.
Kişinin kendisini tanıması ve nefsini terbiye etmesi hususunda en güzel örneğimiz, rehberimiz, önderimiz Hz. Muhammed Aleyhisselam’dır. Ashab-ı Güzin, O’ndan aldığı örnekliği bize aktarmıştır. Kişinin kendisini hakkıyla bilmesi açısından “Kendini bilen Rabbini bilir” sözü, Tasavvuf İlminin adeta ahlakî şiarı olmuş ve bu şiar, toplumların ahlakî gelişimine vesile olmuştur.
İsmail Acarkan, “Kişiliğin DNA'sı kitabında mizaç (huy, tabiat), kişilik ve karakter kavramlarını bir ağaca benzetir ki bu benzetme, konunun daha iyi anlaşılmasını sağlamıştır. Bu benzetmede mizaç, ağacın kökü, kişilik, ağacın gövdesi, karakter ise ağacın dallarıdır.
Nasıl ki elma ağacı ile kayısı ağacının farklı olmasının ana sebebi tohumu yani kökü ise insan da yaratılışı itibariyle böyledir. Tabi ki tohumun ekildiği toprak, onun sulanması ve bakımı, çok önemlidir. Lakin ağaçların birbirinden farklı olmasının temel sebebi, kökleridir. Bu yüzden kendimizi tanımanın ilk adımı, yaratılıştan gelen özelliğimizi yani huyumuz ve tabiatımızı bilmektir.
Kişilik ise doğduktan sonra yetişilen aile ortamı, akraba, arkadaşlar vs. kısaca çevrenin etkisiyle oluşur. İnsanın kişiliği, temeldeki mizacı ve çevrenin etkisiyle bizatihi kendisini oluşturan her şeyin adıdır.
Kişiliğin oluşmasında en önemli evre çocukluk dönemidir. Hem geleneksel hem de modern eğitimciler, özellikle 7-10 yaşına kadar çocuğun ruhsal gelişiminin çoğunun bittiğini öne sürmüşlerdir. Bu durum, kişiliğin oluşmasında özellikle erken yaşlarda öncelikle ailenin sonrasında öğretmen, okul ortamı ve arkadaş çevresinin etkisinin çok büyük olduğunu gösterir.
Karaktere gelince nasıl ki ağacın dalları, onun öne çıkan ve kendisini gösteren tarafı ise insanın öne çıkan tarafının adı da onun karakteridir. Mesela insanın fedakar, mükemmeliyetçi, uyumlu, duygusal veya öfkeli olması onun karakteristik özelliğidir. O yüzden biz, bir kişiyi dışarıdan öne çıkan karakteristik özelliği ile tanırız.
Kendisini ve çevresini tanıyıp, anlayarak yaşamak ümidiyle...
HAFIZ DANIŞMANLIĞI VE REHBERLİĞİ
Hafızlıkta hedef ve yöntem belirleme
Motivasyon desteği sağlama
Rehberlik etme ve psikolojik destek olma
Kurra Hafız
İbrahim Erkam
İletişim: ibrhmerkam@gmail.com