1. ULUSLARARASI HELAL AKREDİTASYON KONGRESİ; KÜRESEL HELAL EKOSİSTEMİNDE GÜVENİN MİHENK TAŞI
“Türkiye’nin Liderliğinde Küresel Helal Kalite Altyapısı Güçleniyor”
Helal Akreditasyon Kurumu (HAK) öncülüğünde, 6-8 Nisan 2026 tarihlerinde Ankara'da düzenlenen 1. Uluslararası Helal Akreditasyon Kongresi, "Küresel Helal Kalite Altyapısında Güvenin Mihenk Taşı: Helal Akreditasyon" ana temasıyla başarıyla tamamlandı. Programın hazırlanmasında emeği geçen Helal Akreditasyon Kurumu (HAK) Başkanı Zafer Soylu Bey'i ile birlikte ekibini ve Ticaret Bakanlığı'nı tebrik ediyorum, çok başarılı bir iş çıkardılar.
Kamu temsilcileri, akademisyenler, sektör paydaşları ve uluslararası düzeyde birçok uzmanın bir araya geldiği bu kongre, küresel helal ekosisteminin geleceğini şekillendiren tarihi bir platform oldu. 35’ten fazla ülkeden kamu temsilcileri, akademisyenler, sektör paydaşları, helal belgelendirme kuruluşları ve büyükelçiler bir araya geldi. Ayrıca, Diyanet İşleri Başkanlığı, Ticaret Bakanlığı, Tarım Bakanlığı, TÜBA, TİKA ve SMIIC gibi kurum ve kuruluşlar da kongreye destek verdiler.
Uluslararası 1. Helal Akreditasyon Kongresi, yalnızca teknik bir buluşma değil; aynı zamanda helal kavramının günümüz dünyasında nasıl yeniden anlamlandırıldığını gösteren fikrî bir zemin oluşturdu. Kongre, helalin dar bir “sertifikasyon meselesi” olmaktan çıkarılıp; güven, standart, ticaret ve medeniyet perspektifiyle ele alınması gerektiğini güçlü biçimde ortaya koydu.
Kongre, açılış konuşmalarından kapanış oturumlarına kadar sistematik bir şekilde kurgulanmış; hem kurumsal akıl, hem akademik derinlik, hem de sektörel tecrübe aynı zeminde buluşturulmuş oldu. Protokol konuşmacıları;
* Zafer Soylu (HAK Yönetim Kurulu Başkanı ve Kongre Başkanı)
* Dr. Yousif Alharbi (Suudi Helal Merkezi Genel Müdür Yardımcısı)
* İhsan Övüt (SMIIC Genel Sekreteri)
* Naghi Jabbarov (OIC Ekonomi İşleri Genel Müdürü)
* Prof. Dr. Abdurrahman Haçkalı (Din İşleri Yüksek Kurulu Başkanı)
* Abdullah Eren (TİKA Başkanı)
* Prof. Dr. Ömer Bolat (Ticaret Bakanı)
Zafer Soylu (HAK Yönetim Kurulu Başkanı ve Kongre Başkanı): Türkiye'nin helal belgelendirme ve akreditasyon alanındaki birikimini uluslararası arenayla paylaşma vizyonunu vurguladı, İslam İşbirliği Teşkilatı'na bağlı "Helal Akreditasyon Kurumları İslami Forumu (IFHAB)" inisiyatifinin öneminin altını çizdi.
Dr. Yousif Alharbi (Suudi Helal Merkezi Genel Müdür Yardımcısı): Uluslararası düzeyde helal standartların uyumlaştırılması ve ülkeler arası işbirlikleri (özellikle HAK ve SFDA arasındaki mutabakatlar çerçevesinde) konusundaki vizyonunu paylaştı.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, helal kavramının Kur’an’da birçok ayette vurgulandığını belirterek, bunu ekonomik faaliyetlerde güven, sağlık ve tüketici dostu bir ölçüt olarak tanımladı. Helal sektörünün büyüme rakamlarını paylaştı: 2024’te 2,3 trilyon dolar, 2025’te 2,5 trilyon dolar hacim; 2028’de 3,5 trilyon dolara ulaşması bekleniyor. 2030’a kadar 540 milyondan fazla Müslüman genç nüfusun (30 yaş altı) helal talebini artıracağını, nüfus artışı, teknolojik gelişmeler ve demografik dönüşümün bu büyümeyi destekleyeceğini vurguladı. Türkiye’nin İslam ülkeleriyle ticaret payının 2002’de %11’den %26’ya çıktığını, 2030 hedefinin %30 üzeri olduğunu ve 2025’te 115 milyar dolar dış ticaret hacmi öngörüldüğünü belirtti. HAK’ın başarılarına dikkat çekti: 35 ülkeden 227 başvuru, 132 kuruluşa akreditasyon, 73 ret; 2.500’den fazla helal belgeli üretim tesisi akreditasyon güvencesi altında; 35 ülkeden 1.600’den fazla kişiye eğitim verildi. OIC Helal Akreditasyon Kurumları İslami Forumu (2023’te 26 üye + 3 gözlemci) ve SMIIC standartlarının önemini vurguladı. Helal ekonomisinin gıda dışında giyim, turizm, medya ve kozmetiğe yayıldığını, Suudi Arabistan, Körfez ülkeleri, Endonezya, Malezya gibi ülkelerin yanı sıra Çin, Hindistan, Brezilya ve Rusya’daki Müslüman toplulukların çalışmalarını memnuniyetle karşıladıklarını ifade etti.
Prof. Dr. Fatih Gültekin (Lokman Hekim Üniversitesi Rektörü), helalin dinî uygunluğunun yanında bir de “güven, şeffaflık, etik sorumluluk ve kurumsal yapı” ekosistemi olduğunu vurguladı. Modern üretimdeki karmaşık tedarik zincirleri ve görünmeyen bileşenler nedeniyle süreç güvenilirliğinin kritik hale geldiğini, helal kalite altyapısının standart-belgelendirme-akreditasyon bütünlüğüyle işlediğini belirtti. Fıkıh ile bilimin entegrasyonunu, laboratuvar doğrulaması, katkı maddeleri analizi, dijital izlenebilirlik ve yapay zekâ gibi teknolojilerin geleceğini tartıştı. Sertifikaların arkasındaki sistemin yetkinliğinin belirleyici olduğunu, küresel ortak standartlar ve karşılıklı tanımanın önemini vurguladı.
Akademik Programın Temel Odakları ve Konuşmacılar
Oturum başkanları arasında Doç. Dr. Mohd Fauzi Hussin, Prof. Dr. Sencer Buzrul, Prof. Dr. Hasan Yetim, Prof. Dr. Erdoğan Küçüköner, Prof. Dr. Yuny Erwanto gibi uluslararası ve ulusal akademisyenler yer aldı.
Akademik oturumlar, teorik çerçeveleri, vaka çalışmalarını ve yenilikçi yaklaşımları merkeze alarak kongrenin “güven” kavramını bilimsel temellere oturttu:
* 6 Nisan – 1. Oturum (Helal Akreditasyonunun Güven İnşasındaki Rolü): Ege Barış Kanık (“Toplumsal ve uluslararası güven erozyonu”) ve Merve Özcan-Onur Çil (“Ürün güvenliği ve tüketici güveni”) ile akreditasyonun toplumsal güven inşasındaki rolü ele alındı.
* 2. Oturum (Helal Uygunluk Değerlendirme Süreçleri ve Tetkik Modelleri): Javed Rashid (denetim teknikleri), Enes Malik Aktaş (pazar ilişkilerinde sertifikasyon), Mustafa Hamurcu (sertifika kuruluşu seçiminde karar çerçevesi) ve Dr. Norkhairiah Hashim-Nor Surilawana Sulaiman (Brunei ithal et akreditasyonu) ile pratik tetkik modelleri tartışıldı.
* 3. Oturum (Helal Gıdada Güvence, Risk Analizi ve Sürdürülebilirlik): Doç. Dr. İsra Toptancı ve ekibi (gıda temas malzemeleri ve NIAS riskleri), Anat Denyingyhot ve ekibi (Green HAL-Q: sürdürülebilirlik entegrasyonu), Nazire Kardelen Tabaklar ve ekibi (inanç temelli tüketimden sistematik erişime) ve Kamil Çölbay-Orhan Engin (kritik kontrol noktaları) ile risk ve sürdürülebilirlik perspektifleri işlendi. Aynı gün 3 poster: Emre Kızıl-Şule Aslantaş (güven inşası), Onur Çil-Emre Kızıl (küresel ticarette standart entegrasyonu) ve Şule Aslantaş-Furkan Büyükbaç (akreditasyonun stratejik konumu).
* 7 Nisan – 4. Oturum (Küresel Helal Akreditasyon: Regülasyon, Güven ve Harmonizasyon): Nuray Talay (HAK operasyonel verileri), Dr. Mahir Jameel (yapay zekâ ile güven artışı), Dr. Mohammed Ali Alsheikh Wace (fıkıh farklılıklarında sertifikasyon şemaları) ve Doç. Dr. Aldin Dugonjic (Avrupa ve küresel birleşik yaklaşım).
* 5. Oturum (Analitik Süreçlerin Önemi): Keziban Yalap-Furkan Büyükbaç (analitik doğrulama), Dr. Aslıhan Ünüvar (ISO/IEC 17025 laboratuvarların rolü), Ayşe Merve Özdemir-Dr. İsra Yiğitvar (numune ve laboratuvar analizleri) ve Bumi Hera Rihlatu ve ekibi (basınç veri kaydedicilerde izlenebilir kalibrasyon).
* 6. Oturum (Helal Bilinci ve Tüketici Farkındalığı): Prof. Dr. Hasan Yerkazan (topluma helal bilinci kazandırma), Osman Keskin (etiket okuryazarlığı) ve Dr. Zübeyir Aslan (belgelendirmenin dinî önemi).
* 7. Oturum (Farklı Sektörlerde Uygulamalar): Gülay Gülşen Erenç-Hakime Reyyan Yaşar (medikal turizm), Kamile Kara Yılmaz ve ekibi (ultra işlenmiş gıdalar), Zeynep Kocazimirli Aktaş (jelatin alternatifleri).
* 8. Oturum (Dijital Dönüşüm): Muhammed Ali Göktaş (dijital çerçeve), Zeynep Vildan Can (helal blok zinciri) ve Fuat Özcan (izlenebilirlik ve şeffaflık).
* 9. Oturum (Uluslararası Perspektifler): Dilara Sultan Faslak (Avrupa helal kesim yasaları), Dr. Özgür Başyiğit (İspanya-Türkiye işbirliği), Said Bouzraa Tahiri ve ekibi (İspanya Helal Enstitüsü vaka çalışması) ve Assoc. Prof. Dr. Mohd Fauzi Hussin-Muhammad Bilal Zafar (Malezya’da helal politikaları).
* 10. Oturum (Gıda Endüstrisinde Yenilikler): Prof. Dr. Hasan Yetim (gıda katkı maddeleri), Dr. Hasan Kılıç (yapay et), Dr. Saeed Hayek (alternatif proteinler) ve Dr. İsra Yiğitvar-Dr. Kadriye Altay (zeytinyağı ve sağlık nitelikleri).
* 11. Oturum (Personel Belgelendirme): Osman Keskin (yetkinlik çerçevesi), Mustafa Hamurcu (değer temelli personel planlaması) ve Nor Surilawana Sulaiman-Dr. Norkhairiah Hashim (Brunei’de etik uyum).
Fıkhî konular arasında şunlar öne çıktı: Küresel perspektifte helal anlayışı (riskler, fırsatlar), çağdaş helal gıda tartışmaları, farklı helal sertifikasyon ve standart yaklaşımlarının fıkıh değerlendirmesi, helal sertifikasyonun dinî önemi ve gerekliliği, kesim şartları ve tartışmalı konular, helal turizm ve kozmetik sertifikasyonunun fıkıh boyutu.
Sektörel oturumlarda etik, yönetişim, küresel erişim, sektör uygulamaları gibi pratik konular ele alındı. Paralel oturumlar ve poster sunumları (örneğin helal gıda zincirinde akreditasyon temelli güven inşası, küresel ticarette standart entegrasyonu) da gerçekleşti. Konuşmacılar arasında uluslararası isimler (Suudi Arabistan, Brunei, Malezya, Avrupa temsilcileri vb.) ve Türk akademisyen/uzmanlar yer aldı. Moderatörler arasında Prof. Dr. Murat Şimşek, Prof. Dr. Sencer Buzrul, Prof. Dr. Hasan Yetim gibi isimler vardı.
Genel Değerlendirme
Kongre, başarılı ve verimli geçti. Ana vurgu, helal akreditasyonun “güvenin mihenk taşı” olduğu ve küresel helal kalite altyapısını güçlendirdiğiydi. Türkiye’nin HAK aracılığıyla öncü rolü (akreditasyon sayıları, eğitimler, SMIIC uyumu) uluslararası alanda takdir edildi. Etkinlik, bilim ile fıkhın entegrasyonunu, teknik yenilikleri (AI, izlenebilirlik, laboratuvar analizleri), sürdürülebilirlik ve risk yönetimini bir araya getirerek multidisipliner bir bakış sundu.
Güçlü yönler:
• Yüksek uluslararası katılım ve networking (35+ ülke).
• Teori-pratik dengesi (akademik bildiriler + sektörel oturumlar).
• Helal sektörünün ekonomik potansiyelini (3,5 trilyon $ hedef) somut verilerle ortaya koyması.
• Karşılıklı tanıma, standart harmonizasyonu ve OIC işbirliği gibi somut işbirliği fırsatları yaratması.
Potansiyel etki: Kongre, helal ticaretinde teknik engellerin azaltılmasına, güvenin artırılmasına ve Türkiye’nin bu alandaki liderliğine katkı sağladı. Bildiriler (özetler + tam metinler) elektronik kitapçıkta ve bazıları uluslararası indeksli kitapta yayımlanacak. Gelecek kongreler için güçlü bir temel oluşturdu.
Sonuç olarak, I. Uluslararası Helal Akreditasyon Kongresi, helal ekosisteminde “güven” kavramını merkeze alarak bilimsel, fıkhî ve sektörel bir platform oluşturdu. Helal'in sadece dinî bir vecibe değil, aynı zamanda küresel ekonomik bir fırsat ve kalite güvencesi olduğunu bir kez daha gösterdi. Türkiye’nin ev sahipliğinde gerçekleşen bu ilk kongre, sektörün geleceğine yönelik önemli bir adım olarak değerlendiriyorum. Kongrede emeği geçenlere tekrar teşekkür ediyorum.
MAHMUT ALİ CENGİZ KÖROSMANOĞLU